Mari Shields

Vogelpark/Spanjaardsveld, Zutphen
September 2000

In het voorjaar van 2000, in het Vogelpark of Spanjaardeveld, net buiten de Spaanse Poort, hebben archeologen de ruines in kaart gebracht van een halfrond rondeel. Het verdedigingswerk werd in 1532 gebouwd om de stad te beschermen tegen het Hapsburgse Rijk, in 1859 werd het uiteindelijk gesloopt. Hier drongen de Spanjaarden in 1572 Zutphen binnen, vanwaar de naam 'Spaanse Poort'. Het rondeel, met het gat dat de binnenvallende Duc D'Alva erin heeft geslagen, is duidelijk te zien op plattegronden en tekeningen van de zestiende tot en met de negentiende eeuw, meestal schattig maar fout getekend als een volledige cirkel. Het was vier meter hoog, 32 meter breed, een vooruitgeschoven verdedigingswerk in de laatste van de drie kanalen die de middeleeuwse stad omringden. Het was van aarde, wat minder kwetsbaar is voor kanonskogels, en het had een boogvormige ondergrondse doorgang in het midden. Op den duur gingen er bomen op groeien.

Vandaag de dag is de opgraving geheel met aarde bedekt en ligt de fundering een meter onder de grond. Het park krijgt, na jaren van verwaarlozing, veel aandacht en er zijn een aantal bomen, waaronder vier oude populieren, verwijderd om ruimte te geven aan gezondere bomen. Deze bomen, 10 in totaal, vormen het materiaal voor een beeldeninstallatie ter herinnering aan de geschiedenis van het Spanjaardenveld, Duc D'Alva's Gat en het meer recentelijk Vogelpark, alsmede de bomen die er in onze eigen tijd zijn bijgekomen.

De vier populieren markeren het middeleeuwse bouwwerk, in de vorm van robuuste stamdelen. Als marcherende soldaten volgen ze exact de boog van de oorspronkelijke muur. De stammen staan nu drie meter hoog, op precies dezelfde hoogte en in rijen van drie, even breed als de oude muur - als het ware weer verrezen. De ondergrondse gang en poort zijn gemarkeerd door een groep bewerkte lijsterbesstammen, die merkwaardigerwijze precies daar ter plekke al stonden. Verder zijn drie bomen met opvallende vormen losse beelden geworden van 5 en 6 meter hoog, een ervan boven Duc d'Alva's Gat: de organische en krachtige bewakers. De installatie, 100 m doorsnede, bestaat uit 21 elementen.

Het project werd gerealiseerd in samenwerking met Post Zutphen, de afdeling stadsbeheer van de gemeente Zutphen en de 12de klas van de Vrije School.

Een getransformeerde boom is blijven staan tot begin 2003. Mari Shields heeft hem opgehaald om het kunstwerk een plek te geven in Hoorn.

Mari Shields heeft een zelf ook eenwebsite!