Piet Stockmans
Tentoonstelling in de Bergkerk in 1999.
Kerkgangers
Dat Piet Stockmans in een kerk exposeert, is geen toeval. Het is ook niet de eerste keer. Een zekere mystieke inslag is Stockmans namelijk verre van vreemd. Het maken van kunst ziet hij als een proces waarin de beslissende keuzes onbewust gemaakt worden, alsof de hand geleid wordt door iets of iemand anders dan de kunstenaar zelf. Het wonder van de schepping, van iets maken dat er nog niet was, zit volgens hem dan ook niet in het denken maar in het doen. En nog een keer doen. Want de kracht van Stockmans' werk is voor een belangrijk deel ook de kracht van de herhaling. Hij vergelijkt het ontstaan van kunst daarom wel eens met de manier waarop gebeden of mantra's worden uitgesproken. Stockmans werkt nu al jaren met een beperkt repertoire van eenvoudige keramische vormen, steevast gemaakt van witte porseleinslip en kobaltblauwe kleurstof, tentoongesteld in verschillende stadia, van maagdelijk wit en gaaf, tot donkerblauwe gruzelementen. Het is zijn 'handelsmerk' geworden, zoals het Delftsblauwe aardewerk dat eeuwenlang is geweest en nog is.
Stockmans zoekt bewust aansluiting met de traditie, met het geleidelijk evolueren, de haast ongemerkte verandering. Een nostalgische of sentimentele hang naar het verleden moet daar trouwens niet in worden gezien. Integendeel. Juist door zijn vormen, materialen en kleuren te beperken, laat hij zien hoeveel verschillende mogelijkheden er zijn om iets nieuws te maken, ondanks én dankzij de traditie. Het is deze paradox van het nieuwe dat slechts nieuw is bij de gratie van het oude en - op een ander maar analoog niveau - die van het individu dat alleen maar bestaat naast de massa, die de kern van Stockmans kunstenaarschap zijn. Zo lijken de vazen die in de Walburgiskerk in Zutphen zijn opgesteld op het eerste gezicht allemaal identiek, zoals monniken in koorbanken er identiek uitzien. Tegelijkertijd is elke afzonderlijke vaas, die wel degelijk verschilt van alle andere, nodig om het geheel van vazen te vormen. Beide houden elkaar als het ware in toom. Er is geen verheerlijking van het individuele object, maar van het modulaire systeem evenmin.
Het kerkelijke decor - of beter gezegd: de context - maakt onlosmakelijk deel uit van de totale werking van Stockmans' installatie. De vazen worden in de imposante kerk nog nietiger, lijken nog kwetsbaarder dan ze al zijn, hoewel er van de zuilen en gewelven ook een geruststellende en beschermende sfeer uitgaat. Al weer een paradox. Het kerkinterieur versterkt de artistieke houdgreep op zo'n manier dat het kunstwerk (zoals het een kunstwerk betaamt) ook een universeel menselijke betekenis krijgt. Want wat zijn wij mensen anders dan kwetsbare baksels in een wereld vol kwetsbare medebaksels?
tekst: Argus tekstproducties
Bekijk het werk van Piet Stockmans op zijn website.
Terug naar de andere kunstenaars in de kerk
Wordt onze gast!
