Peer Veneman
De Zeven Hoofdzonden
De zonde is een begrip dat omgeven is door geheimzinnigheid. De zonde is duister, slecht en laag. Oorspronkelijk is de term door de christelijke kerk in het leven geroepen om het kwaad te kunnen duiden en uit de wereld te helpen. Dat dit niet is gelukt, of misschien wel gedoemd is te mislukken, zien we dagelijks om ons heen. Iedereen weet wat een zonde is en begaat er soms vele op één dag. Blijkbaar is de zonde iets dat de mens onweerstaanbaar aantrekt: we nemen ons keer op keer voor om het niet meer te doen, maar doen het toch. Deze innerlijke strijd is vanaf de vroege middeleeuwen tot aan het heden veelvuldig in beeld gebracht, want wat is er leuker dan kijken naar iets wat je niet behoort te doen.
De ene zonde is erger dan de andere. Paus Gregorius de Grote stelde in de 6e eeuw vast dat er zeven 'hoofdzonden' zijn, die op hun beurt andere zonden teweegbrengen. Deze hoofdzonden zijn Ira (woede), Gula (onmatigheid, vraatzucht), Luxuria (onkuisheid, wellust), Invidia (nijd, jaloezie), Acedia (ledigheid, luiheid), Superbia (hovaardij) en Avaritia (gierigheid). Omdat algemene gemoedstoestanden moeilijk in beelden zijn te vangen, werden de hoofdzonden in vroeger tijden gepersonifieerd door figuren met vaste attributen, die voor iedereen herkenbaar waren.
Peer Veneman werkt in zijn beeldengroep 'De zeven hoofdzonden' ook met attributen, maar laat daarbij de traditie geheel los. Hij kiest voor een persoonlijke interpretatie van de begrippen, waarbij hij de kijker veel ruimte verschaft voor een eigen invulling. In de vormgeving van zijn sculpturen beweegt de kunstenaar zich op de grens van abstract en figuratief. Als beschouwer denk je bepaalde elementen te herkennen, maar misschien ook wel niet. Dit laat ieder vrij de 'beelden' zelf te interpreteren. De figuren vormen een soort rariteitenoptocht, zoals in de schilderijen van Jeroen Bosch, met vreemde wezens waar we om moeten lachen en die we bespotten, maar waarin we onszelf tegelijkertijd regelmatig herkennen.
De kunstenaar heeft in zijn sculpturen elementen verwerkt uit de moderne maatschappij. Daarmee plaatst hij de zeven eeuwenoude begrippen in onze tijd. Veneman zet ons aan om de zeven hoofdzonden op ons eigen leven te betrekken. Zo doet het beeld 'onmatigheid' denken aan een volgevreten papzak, zoals we die maar al te goed kennen uit onze - ook letterlijke - consumptiemaatschappij. In het beeld 'onkuisheid' ontdekt de beschouwer al snel enkele wulpse vrouwvormen, doorstoken met een fallusvorm, een scène die we elke dag op de commerciële 'late night television' krijgen voorgeschoteld. En ook het beeld 'nijd' verwijst naar onze huidige samenleving: de motorhelm roept de associatie op van snelheid en lawaai.
Maar hoe erg is het om je tegoed te doen aan de geneugten van het leven, om 'onkuis' te zijn en om af en toe nijdig te worden? Juist omdat de beelden direct aan het dagelijks leven refereren, zetten ze aan tot overweging en herijking van de kerkelijke regels die ons eeuwenlang zijn opgelegd. Met de keuze van dit traditionele thema, bevrijdt de kunstenaar ons van de traditie en geeft ons ruimte voor een persoonlijke invulling van het begrip zonde. De plaatsing van de beeldengroep in een kerk geeft het kunstwerk een extra dimensie.
Michelle Heinen
