Maria Magdalena

Maria Magdalena, 2002

Als kind verstopte de Arnhemse kunstenares Jenny Ymker allerlei dingen in huis. Naar eigen zeggen deed ze dit omdat dan later, als ze dood zou zijn, de nieuwe bewoners van het huis steeds iets van haar terug zouden vinden en zij zodoende als het ware in de voorwerpen doorleefde. In Ymkers kunstwerken komt dit idee uit haar kindertijd steeds weer naar voren. Ze laat met haar installaties het verleden, en met name de mensen van toen herleven.
In haar werk maakt Ymker fantasiebeelden tot werkelijkheid. Vaak zijn fantasieën die al in de kindertijd ontstaan. De meeste mensen houden ervan zich te verkleden in lange jurken van mooie stoffen en met grote hoeden, de laarzen van moeder, en het liefst een pruik erbij natuurlijk. Ze spelen dan 'prinsesje, 'elfje' of deftige mevrouw'. Maar hoewel misschien niet iedereen dit zal toegeven, zijn het vaak ook de volwassenen die zwelgen in hun fantasie bij nostalgische beelden van vroeger tijden. Ymker schaamt zich er niet voor deze beelden naar buiten te brengen. Ze visualiseert daarmee waar velen van ons waarschijnlijk alleen maar stiekem van dromen.
Ymker werkt op een intuïtieve, gevoelsmatige manier. Haar benadering van het onderwerp dat ze voor haar installaties kiest, is van elk intellectualisme gespeend. Het gaat de kunstenares niet om een weergave van de feiten of het geven van een historisch verantwoorde interpretatie. Veeleer tracht ze een emotie, een bepaalde sfeer van vervlogen tijden te visualiseren. Het gaat haar bij het vervaardigen van de installaties om het oproepen van die vaak zo ongrijpbare maar niettemin veelbetekenende 'tijdgeest'. Haar werk brengt bij de beschouwer dan ook onmiskenbaar romantische en nostalgische gevoelens naar boven. Het voert ons heel even weg van deze drukke, overvolle en uitsluitend op het intellect gerichte maatschappij.
De kunstenares gaat met haar installaties op een eclectische manier te werk. Uit verschillende periodes van de geschiedenis haalt Ymker haar inspiratie die vervolgen s in verschillende materialen en technieken uitwerkt. Zo laat ze zich inspireren door mooie oude woorden die min of meer in onbruik zijn geraakt, door passages uit de bijbel en uit boeken van schrijvers als Flaubert, Tolstoi en Oscar Wilde, en door per definitie nostalgische gebouwen als een kasteel of een oud woonhuis. Ze ontleent daaruit elementen die voor haar de juiste toon zetten. Om haar eigen wereld te creëren gebruikt zij met pijpekrullen damasten stoffen, een krullende trapleuning, parels een houten wasrek, lange witte handschoenen en al wat zich maar aan haar voordoet als behorend tot het beeld van 'toen. Haar wereld is een overwegend witte wereld, want de kleur wit heeft - zo zeg ze zelf - een schoonheid en een maagdelijkheid in zich, maar is tegelijkertijd ook afstandelijk.
De kunstwerken van Jenny Ymker vormen zich vaak nadat ze een specifieke locatie op zich heeft laten inwerken. De sfeer die een plek bij haar oproept, tracht ze vervolgens in haar werk vorm te geven. Daarbij spelen de vroegere bewoners van de ruimte vaak een hoofdrol. Zo maakte ze in 1997 voor de zogenaamde 'Villa Henriëtte', een nostalgisch landhuis uit 1924, een installatie getiteld 'Het geheim van Henriëtte'. Met behulp van kleine 'souveniers', zoals een plukje haar en een vergeelde foto, probeerde ze de bezoeker iets mee te geven van de vroegere bewoonster. In haar installatie 'zij die toen hier woonden' geplaatst in de voormalige keuken van kasteel Doorwerth, liet ze zich eveneens inspireren door het verleden. Op twee houten wasrekken hing ze witte damasten servetten te drogen. De namen van de mensen die het kasteel door de eeuwen heen bewoonden, borduurde ze op deze servetten. De servetten hingen er alsof ze nog in gebruik waren, maar de personen erbij bleven desondanks een mysterie. Ymker bijdrage voor de manifestatie 'in kerken en kelders' is geheel bepaald door de locatie in Zutphen die haar direct aansprak: de glazen toegangshal van de Broederenkerk. De keuze voor deze plek en de gedachten die ze hierbij had, omschrijft ze als volgt: 'Hier zou ik en beeld willen maken. een beeld dat sereen, schoon, religieus is, maar waar ook een vervreemding in zit. Een beeld uit de literatuur, de bijbel, een boek. een beeld van Maria Magdalena, een fascinerende vrouw uit de bijbel, die zo in contact stond met het heilige, het religieuze. Maria Magdalena die de voeten van Jezus afdroogde met haar haar. Sensueel en heilig.' Opvallend in haar woorden is de nadruk die Ymker legt op de ogenschijnlijke tegenstellingen: sensualiteit en schoonheid tegenover heiligheid en religiositeit en ook sereniteit tegenover verderf. Al deze elementen zijn in de historische figuur van Maria Magdalena gebundeld en verpersoonlijkt. De locatie die de kunstenares heeft gekozen verbeeldt een zelfde dualiteit: De Broederenkerk wordt tegenwoordig gebruikt als Openbare Bibliotheek. Met andere woorden: het heilige is algemeen geworden.
Of iedereen in de figuur in de hal direct Maria Magdalena zal herkennen, valt te betwijfelen. Het doet er ook niet toe. De installatie is slechts bedoeld als katalysator van de fantasie. Met een combinatie van de sacrale omgeving, het glas bij de ingang, het gotische raamwerk en de mysterieuze verschijning, waarvan het golvende haar zich als een waaier uitspreidt, hoopt Jenny Ymker bij de bezoekers van de manifestatie of toevallige passanten een beeld op te roepen van nostalgie, sereniteit, en romantiek, waarbij ze even weg dromen in hun eigen gevoelens en gedachten.

Michelle Heinen